Việt Nam có một tỉnh ở miền Bắc người dân “rủ nhau” xây biệt thự nhiều đến giật mình: Hơn 83.000 m² hoàn thành trong 1 năm, tăng 40 lần sau 15 năm
10/09/2026 - Lê Tuyên
Từ 2009 đến 2024, diện tích sàn biệt thự do người dân Bắc Ninh tự xây dựng và hoàn thành mỗi năm đã tăng hơn 41 lần. Riêng năm 2024, hơn 83.000 m² biệt thự được hoàn thành, mức cao nhất trong giai đoạn thống kê.Số liệu thống kê chính thức cho thấy tốc độ thay đổi trong loại hình nhà ở của người dân Bắc Ninh lớn hơn nhiều so với hình dung thông thường.
Niên giám thống kê "Tư liệu kinh tế - xã hội qua các thời kỳ giai đoạn 1954-2024 tỉnh Bắc Ninh” ghi nhận nhiều con số đáng chú ý về Nhà tự xây, tự ở hoàn thành trong năm của hộ dân cư.
Theo định nghĩa, đây những công trình do hộ tự bỏ vốn đầu tư, bao gồm cả nguồn được giúp đỡ, biếu, tặng; sau đó tự xây dựng hoặc thuê lao động cá thể để xây nhà phục vụ mục đích ở và sinh hoạt.
Cụ thể, về nhà biệt thự, năm 2009, diện tích sàn biệt thự hoàn thành trên địa bàn chỉ 2.000 m². Đến năm 2024, con số này đã bùng nổ lên 83.400 m² sàn, tức tăng hơn 41 lần chỉ sau 15 năm, và là mức cao nhất trong toàn bộ giai đoạn thống kê.
Nhà riêng lẻ cao tầng (từ 4 tầng trở lên) cũng tăng vọt từ 10.000 m² sàn năm 2009 lên 84.700 m² sàn vào 2024, tăng gần 8,5 lần.
Đáng chú ý, riêng năm 2024, diện tích biệt thự và nhà cao tầng cộng lại đã chiếm gần 4% tổng diện tích nhà dân tự xây toàn tỉnh. Đây là tỷ trọng gần như không tưởng so với thời điểm 15 năm trước, khi hai loại hình này gộp lại còn chưa đầy 0,5%.
Tổng diện tích sàn nhà ở người dân tự xây dựng, hoàn thành mỗi năm duy trì ở mức phổ biến 4 - 6 triệu m²/năm trong suốt hơn một thập kỷ qua.
Vì sao người Kinh Bắc "chịu chi" đến vậy?
Không có một con số hay nguyên nhân duy nhất để lý giải làn sóng xây biệt thự của người dân Bắc Ninh. Tuy nhiên, nếu đặt hiện tượng này trong bức tranh kinh tế - xã hội của địa phương trong cùng giai đoạn, có thể thấy một số yếu tố đáng chú ý.
Thứ nhất là quy mô kinh tế địa phương tăng mạnh. Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng từ 4.811,5 tỷ đồng thời điểm 1997 lên 439.776,5 tỷ đồng vào 2024, gấp khoảng 91 lần. Trong cơ cấu kinh tế, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng tỷ trọng từ 18,8% lên khoảng 69%, đưa Bắc Ninh trở thành một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp, đặc biệt là điện tử, của cả nước.
Thứ hai là thu nhập của người dân tăng lên đáng kể. Thu nhập bình quân đầu người một tháng tăng từ 237.800 đồng năm 1997 lên 6.061.000 đồng vào 2024, gấp hơn 25 lần. Tỷ lệ hộ nghèo giảm gần như về 0 vào năm 2023.
Mặt khác, quá trình công nghiệp hoá còn tạo ra nhiều sinh kế và nguồn thu khác cho người dân địa phương. Ví dụ, cho thuê trọ công nhân, buôn bán, dịch vụ quanh các khu công nghiệp lớn cũng là nguồn thu ổn định giúp nhiều hộ dân tại các huyện như Yên Phong, Quế Võ, Việt Yên, Hiệp Hòa nhanh chóng "đổi đời”.
Bên cạnh đó là thu nhập từ làng nghề và các khoản liên quan đến quá trình chuyển đổi, đền bù đất đai. Những nguồn thu này không phân bổ đồng đều giữa các hộ và địa phương, nhưng cùng với quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa, chúng đã làm thay đổi đáng kể khả năng tích lũy và đầu tư của một bộ phận người dân.
Bắc Ninh thường được biết đến qua những con số về vốn FDI, xuất khẩu điện tử hay quy mô sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia. Nhưng phía sau những câu chuyện vĩ mô đó là một sự thay đổi khác ít được chú ý hơn, là những căn nhà của chính người dân địa phương.
Tại nhiều vùng quê Kinh Bắc, quá trình công nghiệp hóa đã làm thay đổi cả sinh kế lẫn không gian sống. Những ngôi làng từng chủ yếu dựa vào nông nghiệp nay xuất hiện ngày càng nhiều nhà cao tầng, biệt thự và các công trình có quy mô lớn.
Nếu FDI và xuất khẩu phản ánh sức mạnh của Bắc Ninh trong chuỗi sản xuất công nghiệp, thì sự gia tăng của biệt thự và nhà cao tầng có thể được xem là một chỉ dấu khác về cách quá trình công nghiệp hóa lan sang khu vực dân cư.
